{"id":112,"date":"2022-12-17T21:53:48","date_gmt":"2022-12-17T20:53:48","guid":{"rendered":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/?p=112"},"modified":"2023-01-14T20:14:41","modified_gmt":"2023-01-14T19:14:41","slug":"podgorze","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/?p=112","title":{"rendered":"Podg\u00f3rze"},"content":{"rendered":"\n

Podg\u00f3rze<\/strong>, obecnie dzielnica Krakowa a jeszcze ok. 110 lat temu osobne miasto, za\u0142o\u017cone w 1781 roku przez austriackiego cesarza J\u00f3zefa II na prawym brzegu Wis\u0142y. Miasto, kt\u00f3re dzi\u0119ki licznym przywilejom dla nowych mieszka\u0144c\u00f3w np. zwolnieniu z s\u0142u\u017cby wojskowej, gwarancji wolno\u015bci wyznania, szybko rozwin\u0119\u0142o si\u0119 w o\u015brodek przemys\u0142owy. Elektrownia<\/strong> powsta\u0142a w Podg\u00f3rzu wcze\u015bniej ni\u017c na terenie Krakowa, to tutaj te\u017c rozb\u0142ys\u0142y pierwsze lampy uliczne, dzia\u0142a\u0142 m\u0142yn parowy. Do dzi\u015b przy Rynku Podg\u00f3rskim<\/strong> zobaczymy dawny Magistrat Podg\u00f3rza<\/strong>, z jego nietypowym i zagadkowym herbem. Kiedy w 1915 roku w ramach tzw. Planu Wielkiego Krakowa, jako ostatni\u0105 jego cz\u0119\u015b\u0107 przy\u0142\u0105czono do Krakowa Podg\u00f3rze, nie wszyscy mieszka\u0144cy prawej strony Wis\u0142y byli zadowoleni z utraty odr\u0119bno\u015bci i wcielenia do grodu Kraka. W\u0142adze Krakowa obiecywa\u0142y rozw\u00f3j miasta np. budow\u0119 szpitala – cz\u0119\u015b\u0107 obietnic pozosta\u0142a w sferze plan\u00f3w, co jeszcze spot\u0119gowa\u0142o rozczarowanie podg\u00f3rzan. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Od lewej: ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. J\u00f3zefa, wille przy ul.Parkowej, dawny podg\u00f3rski Magistrat.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Podg\u00f3rze to te\u017c Park Bednarskiego<\/strong> – pierwszy przyk\u0142ad rekultywacji teren\u00f3w poprzemys\u0142owych na ziemiach polskich (dawniej mie\u015bci\u0142 si\u0119 tu kamienio\u0142om), to stylowe wille Wzg\u00f3rza Lasoty<\/strong>, urokliwy ko\u015bci\u00f3\u0142ek \u015bw. Benedykta<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n

“Wolno\u015b\u0107 przysz\u0142a z Podg\u00f3rza”<\/strong> czyli wydarzenia z 31 pa\u017adziernika 1918, kiedy to kapitan Antoni Stawarz po bezkrwawym przej\u0119ciu koszar wojsk austriackich w Podg\u00f3rzu ruszy\u0142 na czele \u017co\u0142nierzy polskiego pochodzenia w kierunku krakowskiego Rynku, gdzie przej\u0119to w\u0142adz\u0119 z r\u0105k Austriak\u00f3w. Tak, bez ani jednego wystrza\u0142u, zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w Krakowie 123-letni okres rozbior\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Nad Rynkiem Podg\u00f3rskim g\u00f3ruje monumentalny ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. J\u00f3zefa<\/strong> proj. Jana Sasa_Zubrzyckiego – przyk\u0142ad tzw. stylu nadwi\u015bla\u0144skiego, nawi\u0105zuj\u0105cy w wielu detalach do m.in. architektury krakowskiego ko\u015bcio\u0142a Mariackiego. Jedni uznaj\u0105 go za pi\u0119kny, inni b\u0119d\u0105 narzeka\u0107 na niesp\u00f3jno\u015b\u0107 styl\u00f3w architektonicznych ale dla mnie ten ko\u015bci\u00f3\u0142 ma znaczenie sentymentalne – przy jego budowie pracowa\u0142 jako podmajstrzy m\u00f3j pradziadek – Szczepan Prochowski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. J\u00f3zefa w Podg\u00f3rzu.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zwiedzaj\u0105c Podg\u00f3rze mo\u017cemy pospacerowa\u0107 po dawnych Plantach podg\u00f3rskich, przej\u015b\u0107 przez najstarszy most w Krakowie – most Retma\u0144ski<\/strong>, pos\u0142ucha\u0107 o zabawach w budynku dawnego Soko\u0142a, pierwszym kinie w Podg\u00f3rzu, o tym gdzie i czego uczono, zobaczy\u0107 znak “wielkiej wody”<\/strong> czyli zaznaczony poziom Wis\u0142y z czas\u00f3w powodzi w 1903 roku, dowiedzie\u0107 si\u0119 gdzie produkowano wy\u015bmienit\u0105 oran\u017cad\u0119 oraz w kt\u00f3rej kamienicy mieszka\u0142 malarz Aleksander Kotsis. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Od lewej: dawna podg\u00f3rska szko\u0142a, budynek podg\u00f3rskiego “Soko\u0142a”, “znak wielkiej wody” czyli zaznaczony na budynku dawnej szko\u0142y poziom Wis\u0142y w czasie powodzi w 1903 roku.<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podg\u00f3rze, obecnie dzielnica Krakowa a jeszcze ok. 110 lat temu osobne miasto, za\u0142o\u017cone w 1781 roku przez austriackiego cesarza J\u00f3zefa II na prawym brzegu Wis\u0142y. Miasto, kt\u00f3re dzi\u0119ki licznym przywilejom dla nowych mieszka\u0144c\u00f3w np. zwolnieniu z s\u0142u\u017cby wojskowej, gwarancji wolno\u015bci wyznania, szybko rozwin\u0119\u0142o si\u0119 w o\u015brodek przemys\u0142owy. Elektrownia powsta\u0142a w Podg\u00f3rzu wcze\u015bniej ni\u017c na terenie Krakowa, to tutaj te\u017c rozb\u0142ys\u0142y pierwsze lampy uliczne, dzia\u0142a\u0142 m\u0142yn parowy. Do dzi\u015b przy Rynku Podg\u00f3rskim zobaczymy dawny Magistrat Podg\u00f3rza, z jego nietypowym i zagadkowym herbem. Kiedy w 1915 roku w ramach tzw. Planu Wielkiego Krakowa, jako ostatni\u0105 jego cz\u0119\u015b\u0107 przy\u0142\u0105czono do Krakowa Podg\u00f3rze, nie wszyscy mieszka\u0144cy prawej strony Wis\u0142y byli zadowoleni z utraty odr\u0119bno\u015bci i wcielenia do grodu Kraka. W\u0142adze Krakowa obiecywa\u0142y rozw\u00f3j miasta np. budow\u0119 szpitala – cz\u0119\u015b\u0107 obietnic pozosta\u0142a w sferze plan\u00f3w, co jeszcze spot\u0119gowa\u0142o rozczarowanie podg\u00f3rzan. Podg\u00f3rze to te\u017c Park Bednarskiego – pierwszy przyk\u0142ad rekultywacji teren\u00f3w poprzemys\u0142owych na ziemiach polskich (dawniej mie\u015bci\u0142 si\u0119 tu kamienio\u0142om), to stylowe wille Wzg\u00f3rza Lasoty, urokliwy ko\u015bci\u00f3\u0142ek \u015bw. Benedykta.…<\/p>\n

Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":376,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[6,10],"tags":[],"class_list":["post-112","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-blog","category-strona-glowna"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112"}],"version-history":[{"count":15,"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1567,"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112\/revisions\/1567"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/376"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/krakowslowemmalowany.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}